Koos Boshoven:
Het instrument!
Af en toe kom je een 'eens- in -de -zoveel -jaar' high-end product tegen dat voor altijd in je geheugen gegrift staat. M'n eerste ontmoeting met een dikke Audio Research eindversterker was er zo een en de BBC monitor LS3/5a was een andere. De Quad ESL 63, de Kiseki pick-up elementen en de Beveridge weergevers zijn zo maar een paar andere voorbeelden. In dit rijtje hoort zonder meer ook de Sonus Faber Guarneri monitor luidspreker thuis. Deze verscheen in 1993, is nog immer als lichtend voorbeeld in productie en bracht destijds een schokgolf teweeg. Hoe kon een luidspreker, zo klein, zulke volwassen prestaties neerzetten? Bijzonder was de gekozen luitvorm, maar ook uniek was de kast van massieve houtdelen met de zeer perfecte gepolitoerde afwerking. Het eerste eerbetoon (Homage) aan de vermaarde instrumentmakers uit Cremona was een feit.
In 1998 verscheen de Amati Homage. Een forse vloerstaande 3-weg luidspreker, weer met die zo kenmerkende hoogstaande materiaalkeuze en afwerking. Daarna was het wachten op de grootste der Cremonese viool-en cellobouwers: de Stradivarius.Nu kun je allicht gaan filosoferen hoe zo'n luidspreker eruit zou kunnen gaan
zien. Groot natuurlijk, waarschijnlijk een separate woofer met een mid/hoog top
of zoiets. Maar Franco Serblin is een volstrekt unieke persoonlijkheid en gaat
-gelukkig- z'n eigen weg. De STRADIVARI is een luidspreker uit een stuk
geworden, en staat volkomen haaks op alle hedendaagse gedachten omtrent de
kastvorm. Waar de doorsnee fabrikant zoveel mogelijk poogt de kast te vermijden
en middentoner en tweeter in een zo klein mogelijke behuizing bovenop de
(woofer)kast plaatst, maakt Serblin zoveel mogelijk gebruik van de kast. De kast
is van bovenaf bezien ellipsvormig. Ongeveer als een Quad ESL 63 of (als U dat
herkenbaarder vindt), het Beursgebouw in Rotterdam. Hij staat gemonteerd op een
zware vloerplaat en door gebruik te maken van lange spikes aan de voorzijde en
korte spikes achter, helt de luidspreker ca 10° achterover. Voor harde vloeren
worden zware onderlegschijven meegeleverd.
Het 3-weg luidsprekersysteem bevat 4 units. De tweeter is een voor Sonus Faber
aangepaste 33 mm Scan Speak zijden ring-radiator. Uit de frontplaat is een 'hap'
genomen. Daardoor kan de tweeter zeer dicht bij de middentoner worden
gemonteerd. De achterwaartse energie wordt gecontroleerd door een dubbele
cardioide-vormige kamer, welke is gemaakt uit 1 stuk (hout natuurlijk) ter
voorkoming van eigen resonanties en kleuring. De tweeter is maar liefst 35 cm
vanaf de bovenzijde geplaatst! Het Deense Audio Technology levert de
"C-Quenze" 15 cm middentoonunit met polymeer conus. Een kleine dome
midden in de conus staat garant voor zeer geringe tijdsversmering. Samen met de
tweeter zorgt deze unit, bij een correcte plaatsing, voor een fase-rein
afstraalgedrag. De 2 SEAS woofers (26 cm) werken in tandem. De chassis zijn
vervaardigd van een zeer zware aluminium/magnesium legering en kunnen moeiteloos
grote uitslagen aan. De woofers zijn in combinatie met de 8.5 cm diameter/15 cm
lange poort getuned op 27.5 Hz. Alle units zijn gemonteerd op een lederen baan
waardoor de laatste niet welkome resonanties aan de kast worden weggevangen. De
gevoeligheid van de Stradivari is 92 dB/1w/1m. De impedantie 4 Ohm en de
bandbreedte loopt van 25 Hz> 40 kHz. De luidsprekeraansluitingen
(single-wired) zijn hoogwaardige WBT's.
Omdat de Stradivari een grote luidspreker (65b x135h x 31d), met een gewicht van
75 kg is, zijn minimaal 2 krachten (m/v) nodig om de "strumenti" uit
te pakken en te positioneren. Voor deze bespreking heeft de STRADIVARI ca 4
weken de tijd gehad om in te spelen. De set-up bestond meestentijds uit de Audia
Flight Pre voorversterker met als bron de alom gelauwerde Krell SACD Standard.
De Krell FPB 400cx mocht het eindversterker deel voor zijn rekening nemen,
terwijl de signaal- en luidsprekerkabels van Transparent waren (Ultra niveau).
De schone 50 Hz voor de SACD speler en de voorversterker kwam middels de AH!
Offsetkiller en de gebruikte netkabels waren de AH! AC Direkt KB 10 en een
prototype van het nieuwe high-end AH! powercord.
De muziek!
Als eerste cd is 'Tempus' van de Portugese gitarist Custódio Castela (bijgestaan door o.a. Filipe Larsen op fretloze akoestische basgitaar) ingezet. Wat onmiddellijk opvalt is de enorme druk die de basgitaar weet neer te zetten. Samen met het zeer technische spel op de gitaar van Custódio een mooie binnenkomer voor deze Stradivari. Echt stevig baswerk is bijv te vinden op de cd Sapphire Blue van Larry Carlton. Tracks als "Just an Excuse" en "Night Sweats" laten hyper-stuwend blueswerk horen en terwijl het volume nu fors opgedraaid is, blijft de weergave uitzonderlijk schoon.
Waar de meeste topluidsprekers de neiging hebben hun high-end kwaliteiten te benadrukken is deze Sonus Faber Stradivari het tegenovergestelde. Zij (ik moet zij zeggen van Herman vanwege haar sexy vorm) klinkt geenszins als een high-end luidspreker, maar laat enkel muziek horen. Het middengebied is ongetwijfeld het meest neutrale wat ik ooit hoorde en gaat de Quad ESL 63 als kast- en speakerloze referentie ver voorbij. Dankzij de ingezette tweeter refereer ik (wat snelheid en detailrijkheid betreft) ook weer aan de beste dipoolluidsprekers, terwijl de 2 x 26 cm woofers (doorlopend tot 22 Hz) zeer gecontroleerd hun werk doen.
Ik heb ze de laatste jaren allemaal gehoord. De top van het luidsprekerlandschap wordt gevormd door de Wilson Audio Watt/Puppy's, de Avalon Eidolon/Revel en JM LAB Utopia serie, maar geen van deze "knullern" heeft over het gehele spectrum die egale 'speed' en dat uitgewogen timbre, gecombineerd met die levensechte ruimtelijke afbeelding die door de Stradivari wordt gerealiseerd. Over de ruimtelijke afbeelding gesproken: ik beluister Mahler 3 onder Chailly op Decca. Een hallucinerend podium wordt hier neergezet. Met buitengewoon veel kracht staat de grote trom links achter op het podium en bouwt een zeer realistische druk op. Dit ondanks het lage volume waarop dit is geregistreerd. Ook een 'gouwe ouwe' als Ahmed Jahmal’s Rossiter Road. Deze '86 opname is een wonder van uitgebalanceerde opnametechniek. Perfect pianospel van Jahmal een zeer ver doorlopende fretloze bas aangevuld met zeer subtiele percussie, resulterend in een absoluut 'being there' gevoel.
Werkelijk alles heb ik uit de kast gehaald om te zien waar ik de Stradivari eventueel mee kon tackelen. Met een mono cd van Sonny Rollins -The Sound Of Sonny- (een DCC golddisc) lukte dit zeker niet. Het intro uit de 3e symphonie van Jean Sibelius (een 'killer' voor zowel elektronica als luidsprekers) klonk ook ongelooflijk. Het sterk oplopende fortissimo wordt hier met het grootste gemak neergezet. De Tibetaanse gebedsbelletjes in Codona I worden als op de beste electrostaten weergegeven. Hip hop ……. ik vind het vreselijk, maar de set geeft geen krimp. De SACD Café Blue van Patricia Barber op MoFi is van een adembenemende schoonheid. Stravinsky/Schubert/Shostakovich/Richard Bona/Willy DeVille/Jopek, je verzint het maar...Het wordt met het grootste gemak en een vanzelfsprekendheid weergegeven.
De Sonus Faber STRADIVARI moet als ultieme luidspreker worden beschouwd. Homogeniteit, detaillering snelheid en podiumopbouw ( ook het hoogtebeeld) zijn van de allerhoogste orde en dat alles ook nog in 1 luidspreker verenigd! Voeg daarbij de werkelijk fabelachtig fraaie gewelfde verschijning en de smetteloze afwerking en een volstrekt tijdloos high-end product is een feit! Commentaren van klanten in de winkel onderschrijven bovengenoemde kwaliteiten. Ontwerper Franco Serblin verdient de hoogste lof voor dit resultaat!
Rest me toch een serieus probleem: ik zou graag zelf zo’n set bezitten. Helaas is m'n elektronica niet toegespitst op deze kwaliteits weergevers. Mocht ik derhalve willen investeren in luidsprekers en elektronica is fors rood staan de enige oplossing. Op mijn leeftijd niet zo'n verstandige 'move', maar voorlopig mag ik er in het Tilburgse dagelijks mee stoeien en dat alleen al vergoedt -zeker op mijn leeftijd- veel!