High-End Buizengenot en Audiofiel Plezier Zijn Zojuist Betaalbaar Geworden
ProLoog
Ik ben één van die muziekliefhebbende
audio-enthousiastelingen, die altijd met verlangende ogen naar de Jadissen, Cary’s,
Conrad Johnsons en Unison Researches van deze wereld heeft gekeken zonder de
moed te hebben om er helemaal voor te gaan. Vaak luisterde ik met hongerige oren
naar goede buizenversterkers bij mijn dealer, om vervolgens mijn audio-daalder
toch maar altijd weer in risikoloze transistorprodukten te investeren. Na vele
jaren van upgraden, inruilen en ‘tweaken’ ben ik nu de zeer gelukkige
eigenaar van behoorlijk goede apparatuur van Theta (Data Basic II/DS Pro basic
IIIa/Dreadnaught), Krell (KRC-3), Transparent (Reference en Super) en Sonus
Faber (Guarneri). Drie keer raden bij wie dit alles is aangeschaft ...... Deze
zorgvuldig samengestelde set klinkt werkelijk uitstekend in mijn nogal levendige
luisterruimte en ik geniet dan ook voorlopig van kwalitatief hoogwaardige stereo
muziek, in afwachting van de toekomstige aanschaf van een volledige 5.1 surround
set voor DVD-A en SACD.
Toen ik onlangs op het punt stond bezoek te krijgen van Rob Wilms van Dé
HifiWinkel in Beek-Ubbergen voor de installatie van mijn nieuwe draaitafel
(Michell TecnoDec met Tecno-arm en Goldring Eroica), deed Herman van Durob Audio
mij een voorstel dat ik absoluut niet kon weigeren. Herman is niet alleen de
"co-architect" van mijn huidige installatie (de andere architect is
uiteraard Ken Kessler .....), maar hij is ook welbekend met mijn voorkeur voor
goede high-end, vooral van het soort dat hoog scoort voor wat betreft de
prijs-kwaliteitsverhouding. Hij stuurde Rob naar mij toe met de draaitafel en
daarbij, als bonus, een speciale en, naar later bleek, extreem charmante en zeer
plezierige tijdelijke gast met het verzoek er aandachtig naar te luisteren en
mijn indrukken aan het papier toe te vertrouwen. De gast was zowaar de
spectaculaire nieuwkomer in de groeiende serie van betaalbare produkten, die
door Durob onder hun verschillende huismerken worden ontwikkeld en
gedistribueerd: de PrimaLuna ProLogue One.
Wat een sexy naam! Degenen die dit apparaat inmiddels gezien en gehoord hebben,
zullen het met mij eens zijn dat de naam niet het enige sexy element is van deze
zeer aantrekkelijke, strakke en glimmende geïntegreerde buizenversterker.
Afgezien van de naam, het uiterlijk, de bouwkwaliteit, het bedieningsgemak en de
betrouwbaarheid, zijn voor mij de echt kritieke elementen vaan iedere versterker
de geluidskwaliteit (binnen de relevante context) en de prijs. Ik kan nu al
verklappen dat, waar het de PrimaLuna betreft, deze beide laaste elementen op
zijn minst net zo sexy zijn als de naam.
Durob beweert dat deze versterker sensationeel geluid voor een sensationeel
lage prijs heeft. Het komt toch nog regelmatig voor dat, wanneer ik één
van de mij bekende hifi dealers een bezoek breng en naar de ontdekking van de
maand vraag, er een "super koopje" voorgeschoteld wordt. Helaas is de
keiharde realiteit dat men in bijna alle gevallen krijgt waarvoor men betaalt,
niet meer en vaak zelfs minder. Aangename verrassingen zijn inderdaad bijzonder
zeldzaam. Echter, ik kan nu al onthullen dat de PrimaLuna een grote uitzondering
op deze regel is. Hij speelt de sterren van de hemel voor wat ik in alle
bescheidenheid niet anders kan omschrijven als een vloerbrekende prijs, in de
zeer positieve zin des woords. Nieuwsgierig? Lees verder!
Monoloog
Ik heb inmiddels een paar heerlijke weken met deze
geïntegreerde buizen-baby in mijn anders nogal veeleisende systeem
doorgebracht. Voor fotoos en een korte beschrijving van de belangrijkste
kenmerken moge ik u doorverwijzen naar de www.hifi-notes.com web-site, waar U
het volgende kunt lezen: "Deze 15 kilo zware geintegreerde lijn-versterker
(29cm breed x 38cm diep x 20cm hoog) met een uitgangsvermogen van 2x35W (op 8
Ohm) is voorzien van kwalitatief hoogstaande onderdelen en is volledig hard
bekabeld (dus geen pc-printjes). De voortrap bevat de volgende buizen: 2 x
12AU7, 2 x AX7 en de uitgangstrap 4 x EL34 in push-pull. De versterker heeft 4
lijningangen en multitap speakeraansluitingen.
Ik heb het apparaat niet opengeschroefd, maar ik vertrouw degenen die dat wel
hebben gedaan ten volste en ze bevestigen allen de bewering op de web-site met
betrekking tot de uitstekende kwaliteit van de hrad-bekabelde ‘ingewanden’.
De versterker wordt goed beschermd in een robuuste dubbele kartonnen doos
afgeleverd in het gezelschap van – subtiel detail - een paar wit-katoenen
handschoenen en een stroomkabel. De voorplaat is van zwaar 1cm dik zwart
geborsteld aluminium en bevat één bronkeuzeknop op rechts, een volumeknop op
links (er is geen afstandsbediening) en een blauwe led in het midden. Een kooi
van blauw-zwart metaal beschermt de buizen en de uitgangstrafos zijn eveneens
afgeschermd met een metale kap.
Installatie en opstarten zijn eenvoudig. Draai de vier schroeven van de
buizenkooi los (gebruik hierbij een magnetische schroevendraaier, want de
schroeven zijn klein en twee ervan zijn niet gemakkelijk met de hand te
bereiken), haal het plastik beschermmateriaal van de buizen, sluit de bronnen en
de luidsprekers aan en druk de aan-uitschakelaar in (NB1: er is keuze uit twee
verschillende positieve speakeraansluitingen - 8 Ohm en 4Ohm – dus het is aan
te raden eerst de impedantie van de betreffende luidsprekers na te kijken. NB2:
de luidsprekeraansluitingen zijn prima geschikt voor naakte kabel, banaanpluggen
en grote spades, maar de spades van mijn Transparent kabels pasten niet, dus ik
heb ze van opschroefbare gold-plated banaanpluggen van Monster moeten voorzien).
De aan-uitschakelaar zit aan de linker zijkant van de versterker, uit het zicht
maar gemakkelijk te bereiken.
De PrimaLuna ProLogue One nodigde mij uit om er de volledige luxebehandeling op
los te laten. Ik heb ‘haar’ op een SiolidSteel versterker-platform
geplaatst, ik heb er Nordost Pulsar points onder gezet voor een verdergaande
mechanische ontkoppeling en ik heb haar via de Tice Infinite Speed aan het
lichtnet aangesloten (dit kwam vooral omdat de bijgeleverde kabel in mijn
specifieke opzet iets te kort was – de PrimaLuna had namelijk een ereplaats in
het midden van de luisterruimte). Ongeacht het officiële uitgangsvermogen van
35 Watt op 8 Ohm (slechts 14% van het vermogen van mijn referentie, de Theta
Dreadnaught) en het feit dat men er normaalgesproken van uitgaat dat de Sonus
Faber Guarneris met hun relatief lage rendement van 86-87dB nogal wat power
nodig hebben, heb ik de PrimaLuna niettemin aan deze geweldige luidsprekers
aangesloten voor mijn review. Ik heb voor de aansluiting de uitstekende
Transparent Music Wave Super Bicables gebruikt. De Theta DS Pro Basic IIIa D/A
converter en de vers-geïnstalleerde Michell TecnoDec + AH! Phonotrap waren met
de PrimaLuna verbonden via 8 voet Transparent Ultra single-ended kabels. Het
serieuse luisteren begon na 100-120 uur warmspelen.
Wat mij het eerst opviel van deze geïntegreerde versterker was de relatieve
geluidssterkte in combinatie met een schoon en zeer helder, maar niet klinisch
of dun geluid. Men moet zich hierbij wel bedenken dat de Theta converter
ongeveer 3,5 à 4 Volt RMS aanlevert via de single-ended uitgangen (via de
symmetrische uitgangen is dit zelfs 7,5 à 8 Volt!). Ik had echter dezelfde
indruk met de draaitafel/phonotrap combinatie. Zelfs met de volumeknop op
slechts 9 uur of lager had de PrimaLuna geen enkele moeite om mijn
niet-zo-gevoelige Guarneris meer dan luid genoeg te laten spelen in mijn
luisterruimte van 3M60 bij 5M60. Om het even welke soort muziek werd onvervormd
en op transparante wijze weergegeven. Van de Linkin Park Meteora op vinyl
(klinkt beter dan de CD), hetgeen werkelijk mijlen ver afligt van zoetsappige
slaapliedjes, tot en met de zeer dynamische Reference Recordings HDCD Sampler 2,
de welbekende Jazz At The Pawnshop, met zijn rijkdom aan subtiele jazzclub
ambiance geluidjes en potentiëel zeer diepe geluidsbeeld, en de veelzijdige
stem van Patricia Barber, alles werd met verve en talent neergezet door deze
grootse kleine geïntegreerde versterker.
De buizen leken de noodzakelijke menselijke warmte aan het geheel toe te voegen
(net genoeg, niet te veel) en ik ga ervan uit dat ze een sleutelrol speelden in
het weergeven van de prachtige ruimtelijkheid van het geluidsbeeld. De
muziekweergave ging de luidpsrekers ruim te buiten. Hoewel de Sonus Faber
luidpsrekers normaalgesproken vrij goed uit beeld verdwijnen, is het mijn
ervaring dat dit resultaat alleen bereikt wordt met de juiste set-up en een
nauwkeurige plaatsing van de speakers. Dit keer had ik de luidsprekers echter
geen centimeter verplaatst ten opzichte van hun gebruikelijke positie. Ik heb
simpelweg de versterker aangesloten, de muziek aangezet en het werkte: de
Guarneris waren verdwenen. Het geluidsbeeld is breed, behoorlijk diep en ligt
enigszins achter de luidsprekers (in tegenstelling tot voor de speakerlijn).
Wat mij ook opviel was de lucht rond de instrumenten en de stemmen en de manier
waarop details naar voren kwamen. Sommige apparaten laten de luisteraar
werkelijk ieder miniem detail horen, maar dit wordt dan op zo een manier
weergegeven dat men eigenlijk alleen nog maar de details hoort terwijl de
algehele muzikale presentatie daardoor niet meer coherent is en niet evenwichtig
uit de verf komt. Met de PrimaLuna hoorde ik werkelijk alle details die ik me
kon wensen (Soms leek het wel of ik meer hoorde dan via mijn referentie
installatie, die toch 12 keer meer kost dan de ProLogue One. Of werd de muziek
alleen anders weergegeven?). Hoe het ook zij, in tegenstelling tot de meeste
mid-fi systemen, waren hier de details in een transparante en natuurlijke manier
aanwezig zonder dat ze ostentatief voor de voeten werden gesmeten.
Heeft de ProLogue One een voorkeur voor een bepaald muzikaal genre? Ik denk van
niet en dat is nu juist wat van deze versterker een echt solide high-end produkt
maakt, ver boven het instap-niveau. Ik ben me er natuurlijk van bewust dat er in
de wijde wereld buizenversterkers bestaan die de ProLogue One op bepaalde
vlakken zullen verslaan. Maar deze produkten zijn meestal beduidend duurder en,
zoals mij maar al te vaak is gebleken, deze elite high-end producten doen het
meestal ontzettend goed met bepaalde goed opgenomen muzikale genres (gewoonlijk
strak-opgenomen vrouwelijke stemmen, kleine jazz ensembles, kamer muziek, etc.),
maar vallen genadeloos door de mand wanneer het er op aankomt om een breed skala
aan materiaal weer te geven, zowel qua opnamekwaliteit als qua genre.
Het enige kleine kritiekpuntje dat ik met betrekking tot de ProLogue One zou
kunnen aanvoeren is de niet geheel optimale prestatie in de lagere en laagste
registers. Dit kan natuurlijk deels te wijten zijn aan de Guarneris, die toch
wel een bepaalde mate van kontrole in het laag nodig hebben. Echter, de milde
wolligheid in het laag (a) had geen invloed op de prestaties in midden en hoog,
zodat, zoals ik al aangaf, details prima uit de verf kwamen en (b) ondermijnde
geenszins het ritme en de snelheid van de muziek die via deze versterker werd
afgespeeld. Ik zou, zoals men wel vaak hoort of leest, deze versterker niet
aanbevelen aan iemand die lastige luidsprekers heeft en een sterke
voorkeur voor zware orgelconcerten en/of een muur van house-achtige head-bangers
heavy metal. Dit gezegd zijnde, de jongens van Linkin Park, die hun muziek via
de ProLogue One opvoerden, zongen hard genoeg om mijn buren behoorlijk nerveus
te maken en klonken geen enkel moment alsof iemand zojuist hun basgitaar of
drumstel had gestolen. De conclusie is dat dit een versterker is die ik zonder
enige aarzeling zou aanbevelen (en ik heb zulks ook al gedaan) aan om het even
welke vriend, collega of familielid, toekomstig audiofiel of niet, die op zoek
is naar een nieuwe versterker of zijn of haar huidige versterker wil upgraden.
Een ieder die de absoluut redelijke som van 950 Euro in een ProLogue One
investeert, zal, naar mijn mening, net zoveel genieten van het afspelen van het
laatste Chesky SACD album van Sara K. als van een oude grammofoonplaat van Deep
Purple’s Made In Japan (althans, ik in ieder geval wel), omdat het altijd
beter, klinkt en meer betrokkenheid en muzikale genoegdoening geeft dan wanneer
het wordt afgespeeld op een gemiddelde huis-tuin-en-keuken set. Het enkele feit
dat de ProLogue One er perfect toe in staat was om de relatief moeilijke en
veeleisende Guarneris aan de praat te krijgen en zich van hun beste kant te
laten zien is voor mij voldoende bewijs dat dit bescheiden geprijsde wondertje
zich snel een brede fan-basis zal verwerven.
Juist zijn democratische detailhandelsprijs zal hoogstwaarschijnlijk het
beslissende argument zijn voor een grote groep besluiteloze
candidaat-audiofielen, die maar al ter graag die stap zouden willen nemen naar
een hoger kwaliteitsniveau, maar die altijd weer ontmoedigd worden door de
excessief hoge prijzen. Durob, met hun jarenlange ervaring op dit gebied, hun
team van uitstekende technici en hun voorbeeldige after-sales service, hebben
kennelijk een gat in de markt gevonden. Ik kan niet anders doen dan ze te
feliciteren met het nemen van de noodzakelijkee stappen om dit gat proactief op
te vullen met een fantastisch klinkend en zeer betaalbaar produkt.
Epiloog
De huidige koper van een ProLogue One zal, vanwege
de grote kwaliteit van dit produkt, naar mijn mening, al snel een voorliefde
ontwikkelen voor de high-end hobby. Tien jaar geleden begon ik mijn hobby met de
aankoop van een eenvoudige Marantz CD speler met een digitale uitgang. In die
tijd bracht een vooruitstrevende onderneming, genaamd Audio Alchemy, zeer
betaalbare D/A converters op de markt. Ik kocht de bekende DDE V1.0 en het
geluid van mijn CD speler verbeterde duidelijk en, als gevold daarvan, ook mijn
muzikale plezier. Inmiddels heb ik, aangemoedigd door deze kleine maar zeer
bevredigende investering, behoorlijk wat geld uitgegeven aan high-end
apparatuur, altijd met een scherp oog gericht op de prijs-kwaliteits verhouding
en op de verdere verbetering van mijn installatie. Ik ben ervan overtuigd dat,
indien Durob en hun detailhandelaren deze huidige lange termijnvisie met
betrekking tot de ontwikkeling en verkoop van high-end produkten behouden, vele
audiofielen met peperdure installaties in 2013 zullen terugblikken en, met een
vleugje nostalgie, zullen zeggen: " Het is allemeaal tien jaar geleden
begonnen, toen ik dit fantastische betaalbare sexy stuk buizenversterker kocht,
de PrimaLuna ProLogue One .........".
Click here to read his story in
English
Cliquez ici pour lire la suite en
français