Alweer enige tijd geleden (december 1994!) stuurden wij "The Complete Guide to
High-End Audio" van Bob Harley ter recensie aan de volgende audio-journalisten: Marc
Lemmen, Maurice Schmitz, Albert-Jan van Weij, Rob Wilms, Jan Geert Dekker, Hans Goddijn en
Chris Dekker.
"For whatever reason" ontvingen wij -ondanks meerdere telefoontjes en dito
toezeggingen- slechts 3 recensies! Tijdgebrek? Geen interesse? Niet belangrijk genoeg? Té
goed in vergelijk met eigen werk? Wie zal het zeggen? Hier volgen in ieder geval de
recensies van Hans Goddijn en Jan Geert Dekker. In een volgende uitgave vindt U het
verhaal van Rob Wilms en een aantal internationale commentaren.
Hans Goddijn: Om met de conclusie te beginnen: "The Complete
Guide to High-End Audio" van Robert Harley is een van de meest informatieve boeken op
audiogebied die ik in de afgelopen tien jaar heb gelezen. Niet alleen geeft deze uitgave
een haast ongelofelijke hoeveelheid informatie, maar het boek is ook werkelijk compleet.
Daarbij is de inhoud van een "breed" niveau: beginners kunnen direct met de
informatie aan de slag en eventueel de technische zaken gewoon overslaan. Meer ervaren
hifi-liefhebbers die ook geïnteresseerd zijn in de technische aspecten, treffen die in
ruime mate aan en steken daardoor al lezend erg veel op. Leuk is trouwens dat Keith
Jarrett het voorwoord heeft geschreven, want dat geeft beslist een extra cachet aan dit
boek. Heel doordacht is verder dat high-end beginners, die na het lezen van dit boek meer
willen weten over technische zaken, niet direct de deur uit hoeven om andere boeken aan te
schaffen. Want in de verschillende appendices, die ongeveer 80 pagina's beslaan, geeft
Harley zeer begrijpelijke uiteenzettingen over geluid en horen, basis elektronica en
analoge audio, gevolgd door een inleiding over digitale elektronica. Maar allemaal heel
begrijpelijk en voor mensen met een normaal verstand uitstekend te volgen.
Toen ik het boek in handen kreeg heb ik even gedacht dat deze dikke pil van zo'n 450
pagina's voornamelijk zou handelen over allerlei elitaire en bijna niet te betalen audio
componenten die sommige mensen, voor wie "geld geen rol speelt", in huis
schijnen te moeten hebben. Daarbij niet gehinderd door enig verstand van muziek en geluid,
als de apparatuur maar héél duur is. Voor alle duidelijkheid: er zijn natuurlijk ook
mensen die kostbare high-end apparatuur bezitten, daar vaak heel lang voor hebben
gespaard, er wèl verstand van hebben en er ook dagelijks het grootste muzikale genoegen
aan beleven.
Maar mijn "slechte gedachten" over high-end worden op de eerste pagina van
hoofdstuk 1, "What Is High-End Audio?", al gecorrigeerd. Robert Harley stelt
namelijk met nadruk dat de term "High-End" uitsluitend te maken heeft met de
(muzikale) prestaties van produkten en niets met de prijs! Dat is duidelijke taal en
Harley heeft bovendien volkomen gelijk. Om dit te verduidelijken zegt Harley: "Veel
echte high-end systemen kosten niet méér - en vaak minder - dan complete audiosystemen
die in warenhuizen worden verkocht." Enkele regels verder stelt Harley de lezers
nogmaals gerust: "Hoewel veel high-end componenten ook heel duur zijn, betekent dat
niet dat u een tweede hypotheek hoeft te nemen om zeer goede muziekweergave te realiseren
in uw huis." Harley zegt in dit hoofdstuk nog veel meer verstandige dingen, die
iedereen beslist zelf moet lezen. Maar heel belangrijk om te weten, voor men aan de rest
van de 450 pagina's begint, is het credo van Harley: "Bij high-end audio gaat het
niet om apparatuur maar om muziek."
In de volgende hoofdstukken vertelt de auteur uitvoerig wat er allemaal komt kijken bij
het kiezen van een high-end audio systeem. Dat is heel veel en ook de financiële aspecten
worden niet vergeten; zelfs niet de manier waarop testen in audio tijdschriften moeten
worden geïnterpreteerd. Voordat de verschillende audio componenten (uitgezonderd
cassettedecks) stuk voor stuk worden behandeld, gaat Harley aan het werk om van de lezer
een "betere luisteraar" te maken en ook verzuimt hij niet om uitgebreid te
vertellen op welke manier er optimale geluidsweergave in de huiskamer kan worden
verkregen. En dan zijn de componenten aan de beurt, te beginnen bij de voorversterker.
Maar dan is de auteur inmiddels op pagina 109. Na de voorversterker volgen eindversterker,
luidspreker, CD-speler (onderverdeeld in processors en loopwerken), platenspeler,
pickuparm, pickupelement en tuner. Overigens komen in het hoofdstuk over CD-spelers ook -
heel summier - digitale recorders (DAT, MD en DCC) aan bod, alsmede de CD-R (Compact Disc
Recordable) en CD-E (Compact Disc Erasable). En dan gaat Harley, op gefundeerde wijze, in
op de zin en de onzin van alle mogelijke kabels in het high-end gebeuren. Hoewel hij het
belang van goede kabels absoluut niet onderschat, relativeert hij toch weer als hij (in
het CD-hoofdstuk) vertelt over een high-end interconnect van 200 dollar en een 75 Ohm
video kabel van 5 dollar: "De jitter in de goedkope kabel bleek bijna even laag te
zijn als die in de dure kabel en bovendien klonk de goedkope kabel ook bijna even goed als
de dure." Om dit deel van het boek te besluiten gaat Harley in op high-end audio
accessoires en audio voor "Home Theatre" (Dolby Pro Logic Surround).
Mijn conclusie: "The Complete Guide to High-End Audio van Robert Harley is een van de
beste boeken op audiogebied die ik in de afgelopen tien jaar heb gelezen", gaf ik
reeds aan in het begin van deze recensie. En zo is het ook. Alleen is het jammer dat dit
boek in het Engels is geschreven, omdat daardoor niet iedereen er kennis van kan nemen.
Een "geluk bij een ongeluk" is dat Harley Amerikaan is en geen Engelsman, zodat
het taalgebruik niet al te gecompliceerd is. Maar een goede Nederlandse
vertaling/bewerking zou absoluut op zijn plaats zijn.
Jan Geert Dekker: Christenen hebben de bijbel, Islamieten hebben hun
Koran en Audiofielen hebben "The Complete Guide To High-End Audio".
"The Complete Guide To High-End Audio" is een door Stereophile-redacteur Robert
Harley geschreven Engels-talig boekwerk van maar liefst 451 pagina’s. "The
Complete Guide To High-End Audio" omvat alles wat een audiofiel kan tegenkomen op de
weg die moet leiden tot perfekte muziekreproduktie. Hoe werkt een elektrostaat, waar moet
ik m’n speakers neerzetten, wat is THX, wat en bij wie moet ik m’n apparatuur
kopen ..... op alle vragen geeft deze bijbel een antwoord!
Voor nog geen honderd gulden biedt "The Complete Guide To High-End Audio" U dé
garantie tegen miskopen.
Rob Wilms: Het aanschaffen
van een high-end-installatie is voor de meesten van ons niet iets wat van de ene dag op de
andere gebeurt. Het is een proces van jaren en jaren en voor de echte doorgewinterde en
"verslaafde" audiofiel houdt het proces nooit op. Er is altijd wel wat te
verbeteren in je installatie en enige tijd na de laatste verandering begint het bloed toch
weer te kriebelen, mede onder invloed van recensies en advertenties in onze audiobladen,
zoals HIFI NEWS AND RECORD REVIEW, ABSOLUTE SOUND en STEREOPHILE. Toch is het niet
eenvoudig om objectieve en ongekleurde informatie te krijgen over audio. Vragen als: hoe
werkt nou eigenlijk een d/a converter, hoe kan ik het beste oordelen over een apparaat of
kabel en hoe "tem" ik mijn luisterruimte, blijven voor velen bestaan. Veel
mensen vinden het enigszins beschamend (volkomen onterecht) om met deze vragen bij de
dealer aan te komen en als ze het al durven, is de kans groot dat ze een antwoord krijgen
waar ze geen kant mee uit kunnen, omdat de dealer uitgaat van voorkennis die er gewoon
niet is. Zo komt het dat een groot deel van de mensen met een hele goede installatie
absoluut niets van de achtergronden en mogelijkheden van zijn (haar) eigen installatie
afweet en dat maakt hen erg afhankelijk van dealer en media. Dit is bij deze verleden tijd
geworden. Door Bob Harley, de technisch journalist van STEREOPHILE is onlangs een boek
geschreven over dit onderwerp met als titel: THE COMPLETE GUIDE TO HIGH-END AUDIO en het
is een echte knaller.
De titel pretendeert nogal wat, maar al bladerend in het boek zou ik geen onderwerp weten,
wat niet aan de orde komt: van tips over accessoires tot Home Theater Audio. De sterke
kant van het boek is de opbouw van elk onderwerp.
Dit is zo gedaan dat zowel de beginnende als de gevorderde audiofiel er mee uit de voeten
kan. Bij de hoofdstukken over de apparatuur vind je steeds de volgende indeling:
· wat doet het apparaat
· hoe maak je een goede keuze? (met veel praktische tips!)
· hoe beluister je het apparaat?
· hoe werkt het apparaat?
· hoe interpreteer je de specificaties en meetgegevens?
Je kunt dus als lezer zelf bepalen hoe diep je in de informatie duikt. Wordt het je te
technisch, dan haak je af en pak je een volgend onderwerp. Heel compleet en duidelijk vind
ik de wijze waarop Harley aandacht schenkt aan het krijgen van het beste geluid uit je
huiskamer. Het gros van de high-endliefhebbers kampt met plaatsings- en akoestische
problemen. Het plaatsen van een installatie in je woonruimte vraagt immers altijd om een
compromis tussen inrichting en het beste geluid. Harley geeft in dit hoofdstuk aan wat de
problemen in een kamer kunnen zijn en wat je er aan kunt doen. Dit varieert dan van
eenvoudige, voordelige materialen gebruiken, tot het plaatsen van dure, speciaal voor
audio ontworpen aanpassingen. Jammer is dat in dit boek nergens verwezen wordt naar de
formidabele werking van Harmonix, ook op het gebied van kamer-akoestiek.
Het boek is ook uitstekend te gebruiken als naslagwerk. Verhelderend is ook de wijze
waarop de schrijver het hele high-endgebeuren telkens weet te relativeren. Steeds opnieuw
wijst hij op het feit dat high-end niet extreem hoog geprijsd hoeft te zijn en dat
muzikaliteit voorop staat. Robert Harley weet de al te enthousiaste audiofiel ook steeds
weer met zijn oortjes op de essentie van high-end, n.l. het genieten van muziek, te
richten. Het gaat immers niet om de apparatuur, maar om de emotie die de muziek via je
installatie bij je weet op te roepen. De installatie is daarbij niets meer dan een middel.
Aardig is dat Harley zich ook tot de vrouwelijke helft van de bevolking richt. Deze groep
is weliswaar klein, maar belangrijk en wordt toch dikwijls vergeten.
Robert Harley heeft het gat in de markt ontdekt en ik kan dit boek aan iedere
muziekliefhebber aanbevelen. Bovendien verdient het zichzelf dubbel en dwars terug, omdat
de schrijver veel waardevolle, geldbesparende tips geeft. De prijs is FL 95,00.
Enige internationale reacties op The Complete Guide to High-End Audio
"Brilliant! This book takes Bob Harley’s years of reviewing experience and
makes it your own. It will accelerate your learning curve and help you get better sound
for less money."
John Atkinson, Editor Stereophile
"Before you make a mistake, read Bob Harley’s book."
Sam Tellig, Stereophile
"I highly recommend this book."
Harry Somerfield, San Francisco Chronicle
"The comprehensive, up-to-date coverage of audio fundamentals replaces several
reference works as the best single text on high-end audio."
The Audio Amateur
"The Complete Guide to High-End Audio is an excellent introduction to the world of
high-performance audio equipment. I ... recommend it to all audio enthusiasts."
Gary Galo, Speaker Builder
"I like this book. I give Harley a lot of credit for tackling a potentially daunting
subject with such intelligence and passion."
John Stiernberg, Sound & Video Contractor
"The Complete Guide to High-End Audio is a must-have addition to every music
lover’s library." "Destined to become the tome of our hobby."
"... this book is without question the best value in high-end audio."
Shannon Dickson, The Audiophile Voice
Verkrijgbaar bij elke serieuze hifi dealer en schriftelijk/telefonisch/per fax of per e-mail te bestellen bij
DUROB AUDIO. De prijs bedraagt HFL 95,- inclusief btw en inclusief verzendkosten.
Heeft U zelf iets toe te voegen aan het bovenstaande na lezing van The Complete Guide To High-End Audio, stuur ons dan uw kommentaar ter toevoeging aan het bovenstaande.